contrast1.jpgcontrast1a.jpgcontrast2.jpgcontrast3.jpgcontrast4.jpgcontrast5.jpgcontrast6.jpgcontrast7.jpgcontrast8.jpgcontrast9.jpgcontrast9a.jpgcontrast9b.jpg

Spomenici kulture

Uvećanje slova:

 

Spomenici kultureManastir "Svetih Arhangela" - Kovilje

 

Manastir Svetih Arhangela nalazi se u selu Smiljevcu, udaljenom oko 25 kilometara od Ivanjice, u zaseoku Kovilje, po kome je manastir i dobio ime. Lociran je na jednom platou pod vrhom, takodje zvanom Kovilje, na desnoj obali rečice Nošnice. Priljubljen je uz visoku stenu sa kojom skoro predstavlja jedinstvo. Skriven je u senkama guste šume kojom su obrasli obronci Javora.

Njegov spoljni izgled više ostavlja utisak profane gradjevine nego hrišćanske bogomolje. Bio je dugo nepristupačan, u čemu mozda i treba tražiti razloge njegove anonimnosti.

Manstir posvećen Svetim Arhangelima, sastoji se od dve crkve koje su danas obuhvaćene jednom arhitektonskom celinom, vidljivom spolja u obliku gradjevine pod jednim krovom. Ne zna se kada je osnovan, ali sudeći po narodnoj tradiciji i po izvesnim elementima, on je, svakako postojao još u srednjem veku, samo naravno ne u današnjem obliku. 

Starija i manja crkva, za koju narod kaže da je “starija od Studenice”, posvećena je svetim Arhangelima, manastirskim patronima, a mladja i znatno veća, Sv. Nikoli. Crkva Sv. Arhangela spada u red takozvanih pećinskih hramova isposničkog tipa, čije je poreklo dosta staro, ali nedovoljno ispitano. Gradnja ovog zdanja smešta se u vreme XII ili XIII veka. 

Prvi put se pominje 1606. godine u Kruševskom pomeniku, zatim 1651. u jednom zapisu u kome se govori o obnovi manstira. Ovaj zapis se nalazi na jednom rukopisnom četvorojevandjelju koje je 1651. godine poklonio manastiru Kovilje poslednji pećki patrijarh Gavrilo, rodom iz sela Štitkova kod Nove Varoši, iz čuvene i stare kneževske porodice Rašković. Iz sadržine zapisa vidi se da patrijarh poklanja četvorojevandjelje manastiru sa starom crkvom Sv. Arhistratiga Mihaila i Gavrila i novim hramom svetog Nikole. Iz zapisa se vidi da je Gavrilo, dok je bio Raški mitropolit, naišao na davno opusteli manastir koji je kako se u zapisu kaže, obnovio 1644. godine. Kao ktitor obnove, još neko vreme je ostao u manastiru dok je konsolidovao monaški život i povratio neka oteta dobra. Iste godine je sagradjena crkva svetog Nikole i verovatno živopisana. Obnovivši Kovilje i sredivši prilike u njemu, Gavrilo je postavljen za pećkog patrijarha.

Spomenici kultureSpomenici kulture

Izgleda da je Kovilje egzistiralo u punom razvoju, mada sa promenljivom srećom i da se njegov uticaj najviše osećao prvih decenija XVIII veka, odnosno u vreme kada je Austrija zavladala ovim krajevima. Podaci govore da je manastir u to vreme bio imućan i napredan, da je bio poštovan ne samo u Starom Vlahu već i u široj okolini. U njemu je duže vreme radila škola za pripremanje kaludjera i sveštenika. Odatle su odlazili na službu i u najudaljeniej krajeve.

Do kada je Kovilje bio manastir teško je reći, jer o tome nema nikakvih podataka. Po predpostavci, možda se to dogodilo posle 1813. godine kada je pretvoren u mirsku crkvu, kada su se u ovom kraju vodile ogorčene borbe izmedju Srba pod Karadjordjem s jedne i Turaka sa druge strane. 

Najstariji objekat današnjeg manastirskog kompleksa, koji predstavlja jedinstvenu arhitektonsku celinu, jeste crkva Sv. Arhangela. Nastanak se vezuje za srednji vek i vreme izgradnje manastira Studenica i crkve u Pridvorici.
Prilikom gradnje crkve sv. Nikole, u trenutku obnove manastira, u arhitektonsku strukturu celine unete su značajne promene koje su ne samo narušile prvobitni integritet crkve Sv. Arhangela, već su u znatnoj meri degradirale autonomnost ovog objekta, pa je stoga vrlo teško dobiti jasnu predstavu o njenom nekadašnjem izgledu.

Spomenici kulture

Crkva po svojim dimenzijama spada u dosta male gradjevine. Pošto je pri gradnji podvučena pod stenu, od spoljnih zidova slobodni su joj samo južni i delimično zapadni i istočni. Zbog toga ne dolazi do punog izražaja, ali je unutrašnjost rezultat lepog arhitektonskog rešenja. U osnovi je jednobrodna sa dosta velikom oltarskom apsidom koja je i spolja i iznutra u obliku polukruga. Presvedena je poluobličastim svodom, a apsida polukalotom. Upadljivo je prisustvo prislonjenih lukova na severnom zidu, dok je južni nešto deblji, izveden slobodno, bez ikakvih konstruktivnih ojačavajućih elemenata. Ovaj sistem prislonjenih lukova oslanja se na dva pilastra, koji su u visini kapitela profilisani. Ta dva pilastra u stvari nose tri luka. Svod je inače gradjen od tesane sige. U svod su ugradjeni keramički lonci koji su sa unutrašnje strane zbog ostećenosti  malternog sloja, vidljivi.

Unutrašnji prostor crkve je s obzirom na veličinu, prilično razudjen. Karakteriše ga pet većih ili manjih niša koje su rasporedjene tako što svaki zid ima po jednu, a proskomidija i djakonikon su oličeni sa dve veće niše. Skreće pažnju činjenica da je pod crkve izradjen od lepo obradjenih ploča belog radočelskog mermera, što je relativno redak slučaj kod ovako skromnih crkava. Zidovi su pored upotrebe sige za gradnju svoda, od lomljenog krečnjaka.

Spomenici kulturePo svom arhitektonskom konceptu sa osnovom jednobrodne gradjevine i sa polukružnom oltarskom apsidom, crkva ima dosta srodnosti sa crkvama gradjenim u XVII i XVIII veku.

Posebnu vrednost u ovoj crkvi predstavlja živopis koji do sada nije uočen niti uopšte razmatran. Na žalost on je toliko oštećen i upropašćen da je sačuvan samo u fragmentima koji ne omogućavaju potpunu analizu. Crkva je nesumnjivo, na svim unutrašnjim zidnim površinama bila dekorisana. Od celokupnog fresko-ansambla ostao je samo deo.

Crkva sv. Nikole prema četvorojevandjelju sagradjena je 1644. godine, prilikom obnove manastira. Ne zna se da li je na tom mestu postojao temelj neke starije crkve. Takodje se ne zna da li je pored crkve bilo i pratećih objekata. Predpostavka je da su postojali, ali su vremenom nestali, odnosno srušeni.

Crkva svetog Nikole je svojom severnom stranom prislonjena uz južni zid crkve Sv. Arhangela. Postavljena je tako da staru crkvu obuhvata svojom veličinom, potiskujući je i degradirajući je. Nad kompleksom je krov neobične forme, koji se na istočnoj strani kupasto završava. Pored naosa ima pripratu. 
Po svojoj osnovi crkva je jednobrodna gradjevina. Na istoku se završava prostranom oltarskom apsidom koja je iznutra polukružna a spolja petostrana. Nad naosom se uzdiže slepa kupola odnosno kalota. Prvobitno crkva je imala samo zapadna vrata. Sredinom XIX veka verovatno prilikom obnove, dodata su nova, južna vrata. 

Zidovi crkve gradjeni su od lomljenog kamena krečnjaka i škriljca, dok su svodovi kao i neki doprozornici izvedeni od tesane sige. Podovi naosa i priprate su od lepo obradjenih kamenih ploča. Spoljnii zidovi su omalterisani i okrečeni. 

Pustošena je i gorela, inače se drugačije ne može objasniti propadanje živopisa u najvećoj meri. Crkva je živopisana odmah posle gradnje što se može videti po ostacima fresaka koje su uništene ili premazane krečom i novim malterom. Jedino sačuvana figura je poprsje Isusa Hrista, kao Andjela Velikog sveta.

Dosadašnja interesovanja prema manastiru Svetih Arhangela ispoljena su samo u okvirima sporadičnih istorijskih razmatranja, dok su njegove slikarske vrednosti ne samo neuočene, već i naučno nedotaknute.

Spomenici kulture


Odlukom Episkopa Žičkog Hrizostoma, 2005. godine ovaj hram ponovo postaje manastir u koga dolazi monah Amvrozije kao iguman. Sagradjen je novi zvonik i prelepi manastirski konak. Aprila meseca 2010. godine novom odlukom Vladike Hrizostoma zdanje postaje ženski manastir prvi put u istoriji. Sada u manastiru ima šest monahinja na čelu sa igumanijom, mati Agripinom. 
 

Manastir “Preobraženje”- Pridvorica


Spomenici kultureNalazi se u Pridvorici i jedan je od najznačajnijih srednjovekovnih spomenika u moravičkom kraju. Nalazi se na 28 km od Ivanjice i 28 kilometru od Studenice u drugom pavcu. Pouzdano se zna da je ovde bio ženski manastir, što potvrdjuje Nemanjina povelja data manastiru Studenica, te da su tu kaludjerice izradjivale divne tkanine i uticale na sredinu, tako da se rano razvija domaća radinost u ovom i susednim selima.  Crkva arhitektonski pripada raškoj školi a živopis joj je skoro potpuno uništen. Postavljena je kao jednobrodna, jednokupolna gradjevina sa polukružnom apsidom na istoku. Spoljna fasada je ukrašena frizom slepih arkada. Crkva predstavlja kulturno dobro i spomenik kulture od velikog značaja.  Legenda kazuje da je ovu crkvu podigao sluga, verovatno plemić - vazal, Stefana Nemanje, oko 1195. godine, u isto vreme kada je Nemanja završavao izgradnju manastira Studenica.  Ispitivanja su pokazala starost crkve koja je obnovljena u XVI veku. O tome svedoče neznatni ali vredni ostaci fresaka otkriveni u gornjim zonama ovog hrama posvećenog Preobraženju Gospodnjem. Ikonostas, postavljen 1835. godine oslikao je Sreten Protić Molerović. O tome je ostavio zapis na carskim dverima.

U početku je dakle bio ženski manastir, zatim pomesna crkva, da bi 2007. godine bio ponovo proglašen manastirom, ali ovoga puta muškim. U manastiru zive nastojatelj i dva iskušenika. Manastir Preobraženja Gospodnjeg jedan je od retkih koji ima svoj grb. Gradjevina crkve je tokom srednjeg veka doživela dve obnove što je u velikoj meri izmenilo njen spoljni izgled. Do prve obnove je došlo, izgleda u drugoj polovini XVI veka, možda odmah posle 1557. godine, a ktitor i majstor zaslužni za tada izvedene radove sahranjeni su uz crkvu. Njihovi nadgrobni spomenici, sa reljefno predstavljenim glavama i natpisima, sekundarno su uzidani u zidove hrama tokom druge obnove sredinom XIX veka. Konzervacija i delimična restauracija manastirskog zdanja, završeni su 1988. godine.

 

Crkva „Svetih cara Konstantina i carice Jelene“ - Ivanjica


Spomenici kultureNalazi se u Ivanjici. Podignuta je tri godine posle nastanka Ivanjice, od 1836-1838. godine prilozima naroda. Živopisana je 1862. godine, a autor živopisa je poznati slikar tog doba, Dimitrije Posniković. 
O njenom napretku starao se lično knez Miloš Obrenović. Živopis i ikonostas su u celini sačuvani, a nedavno je izvršena i njihova restauracija. 
Ova crkva je stecište vernika čitavog grada i opštine. Prelepo je arhitektonsko zdanje, pod zaštitom države.

 

 

Crkva „Svetog Nikole“ - Brezova
ili „Bela Crkva“ u Brezovi. Podigao ju je despot Stefan Lazarević, a spominje se i u jednoj povelji cara Dušana. Crkva je jednobrodna gradjevina sa poligonalnim kubetom i rozetom na zapadnoj strani. Ikonostas je dobro očuvan. U živopisu se izdvajaju scene iz života Sv. Nikole, likovi cara Lazara, carice Milice i despota Stefana Lazarevića. Crkva je udaljena 26 km od Ivanjice i stavljena je pod zaštitu države kao spomenik kulture od velikog značaja.
 

Crkva „Svetog Nikole“ - Kosovica

Nalazi se na 12 km od Ivanjiceu selu Kosovica. Podignuta je sredinom XIX veka na temeljima srednjovekovna crkve. Predanje kaže da je predhodna crkva podignuta neposredo posle Kosovskog boja u čast kosovskih junaka, koji su se ovuda povlačili posle poraza 1389. godine. 
Crkva je u osnovi jednobrodna bazilika sa većom polukružnom oltarskom apsidom. Gradjena je od lomljenog kamena. Poluobličasti svod izveden je šašovcima. Pokrivena je šindrom. 
U samoj crkvi se nalaze loše očuvani delovi ikonostasa koji potiče iz vremena neke starije crkve.  Medju tim delovima ističe se prestona ikona Isusa Hrista i krst sa raspećem.
 

Crkva „Svetog Save“ - Milandža

Nalazi se na 37 km od Ivanjice u Milandži. Crkva je posvećena arhiepiskopu Savi, skromnih je dimenzija i pokrivena kamenim pločama. Podigao ju je užičko kruševački vladika Joanikije 1853. godine, inače rodjen u ovom selu. 
U osnovi je jednobrodna gradjevina skromnih dimenzija, sa prilično naglašenim visinama. Koncipirana je u obliku trikonhosa, pa podseća na osnove spomenika tzv. moravske škole. 
Zasvodjena je poluobličastim svodom, a pokrivena kamenom pločom. Crkvu spolja opasuje profilisani krovni venac ispod kojeg je friz slepih arkada. Crkva ima troja vrata, na južnom, zapadnom i severnom zidu. Ima šest prozora znatnih dimenzija.

 

Crkva „Svetog Arhistratiga Mihaila“ - Prilike


Spomenici kultureNalazi se na 8 kilometara od Ivanjice u selu Prilike. Po svojoj arhitektonskoj koncepciji, vrlo je stara gradjevina. Nad naosom crkve je kube, koje se oslanja na četiri luka. Konstruisano je pomoću pandantifa. 
U osnovi je jednobrodna gradjevina sa oltarskom apsidom u obliku polukruga i sa naosom. Kube ima devetostrani tambur i četvorostrano vidljivo postolje. Spoljne zidove opasuje venac slepih arkada, elemenata koji su karakteristični za našu sakralnu arhitekturu srednjeg veka. Na svakoj strani tambura nalazi se po jedan prozor.

Sva je verovatnoća da je crkva kao srednjovekovna gradjevina, porušena za vreme turske okupacije. U vremenu posle obnove Pećke patrijaršije, verovatno je i ova nova podignuta na temeljima neke stare crkve. Obnavljana je 1860. godine. 
Nije poznato da je živopisana jer unutrašnji zidovi nisu istraženi. U njoj se čuva prelepa ikona, Bogorodica sa Hristom, iz 1814. godine
 

Crkva „Svetog Ilije“ - Kumanica

je novijeg datuma i posvećena je Sv. Iliji. Zvono je crkvi poklonio kralj Aleksandar I Karadjordjević za dan njenog osvećenja 1929. godine. Nalazi se na 17 km od Ivanjice u selu Kumanica i stavljena je pod zaštitu države kao prostorno kulturno istorijska celina od velikog značaja.
 

Crkva „Svetog Velikomučenika Georgija" - Radaljevo

Nalazi se na seoskom groblju u Radaljevu. Prema predanju, najstarija je crkva u ovom kraju i često se vezuje za ime „Crkva Janja“, koja se pominje u starim srednjovekovnim spisima. Obnovljena je 1810. godine ali se tačno vreme gradnje prvobitnog hrama ne zna. 
Jednobrodna je gradjevina sa velikom polukružnom apsidom. Nad središnjim delom hrama se uzdiže kupola, koja je postavljena na lukove odnosno pilaster. Pažnju skreću plastično obradjeni dovratnici na severnim vratima, koji su po svoj prilici gradjeni od starih nadgrobnih spomenika. 
Zivopis je skoro potpuno uništen, osim dve ikone iz XIX veka.

Crkva "Svetog Ilije" - Gradina
Iznad puta Ivanjica - Arilje, na 670 metara visokom vrhu Gradina, smeštene je crkvica posvećena Svetom Iliji. Feliks Kanic je zabeležio da je ona verovatno podignuta na ruševinama rimske stražarske kule. 
Narodna predanja govore drugačije. Po jednom verovanju crkvica je "preletela" iz Prilika kada su Turci pokušali da je obesvete, a po drugom Srbi su je preneli na vrh Gradine. Treća opet kaže da su je iz priličkog polja na liticu za noć prenele vile. Legenda kaže i da su se ovde svojevremeno krili hajduci, pa je zato zovu i Hajdučka crkva.

 

Spomen - obeležje "Major Ilić“ - Javor

Spomenik-majoru-IlicuZbog velikog broja borbi i ratova koji su vodjeni na ovom prostoru, u različitim vremenskim periodima, Javor je verovatno „najistorijskija” planina u Srbiji.  Spomen kosturnica poginulima u Javorskom ratu 1876. godine, svedočanstvo je o hrabrosti i odvažnosti srpske vojske na Javoru. 
Na groblju javorskih junaka, narod je podigao spomenik najhrabrijem od njih, legendarnom majoru Mihailu Iliću, 1907. godine. On je poginuo nedaleko odatle u Prvom srpsko-turskom ratu 1876. godine, u ovim krajevima poznatijem pod imenom Javorski rat. Tu je i spomenik Maksimu Lauševiću, buljubaši javorske granice, koga su 1880. godine ubili hajduci. Ispod najvišeg vrha Javora, Vasilijinog  vrha na 1520 m, podignuto je 2000. godine spomen obeležje „Vasilijina česma”. Legenda kaže da je mlada i lepa Vasilija kraj izvora čekala svog momka, koji se po zimskom vremenu izgubio. Smrznutu Vasiliju pronašli su tek nekoliko meseci kasnije.



„Škola u Milandži“

Мilandža je jedno od najmanjih starovlaških sela utisnuto izmedju ogranaka Javora i Mučnja, u dolini reke Grabovice. Poznato je po prvoj školi u ovom kraju, koja je piodignuta 1833. godine. Njen osnivač bio je vladika Joanikije Nešković. Počela je da radi na Nikoljdan 1833. sa 17 učenika. 
To je dvosobna brvnara pokrivena šindrom, a njen prvi učitelj bio je ćir Dionisije.  U prvoj prostoriji sa otvorenim ognjištem živela su deca, a u drugoj je stanovao učitelj. Beše to prva škola u moravičkom kraju.  
1852. godine nakon smrti prvog učitelja, škola se seli u istu zgradu, premeštenu zapadno od današnje crkve. Tu se nastava izvodila sve do podizanja nove školske zgrade 1872. godine u kojoj je nastava izvodjena sve do 1953. kad se škola zatvorila jer nije imala dovoljno učenika.


„Rimski most" - Kumanica


Rimski-mostU selu Kumanica, na 16-tom km jugozapadno od Ivanjice, u pravcu prema planini Goliji u blizini stare zapuštene vodenice potočare, nalazi se stari kameni most preko reke Moravice.  
Stari most preko gornjeg toka reke, nalazi se na starom, zapuštenom putu prohodnom isključivo za pešake i tovarne konje, koji je iz Ivanjice, preko Medjurečja, vodio preko sela Bratljeva, za Sandžak. Ispred i iza mosta, trasa ovog starog puta, oštrim krivinama i velikim usponima, penje se na obale Moravice. 
Usko korito planinske reke Moravice premošćeno je jednim svodom polukružnog oblika, koji se svojim oporcima, upornjacima, preko ne baš izraženih obalnih stubova oslanja na stenovite obale reke. Obale reke Moravice su uglavnom od glinenih škriljaca, tamnih po svojim površinama škriljavosti, koji su jednim delom upotrebljeni u konstrukciji mosta. Manji deo čeonog zida, uz čela svodova, ozidan je krupnim lomljenim kamenom, dobro izčivijanim uz čelo svoda. Mestimično ima nepravilnih komada oblutaka. Ostali, mnogo veći deo, konstruisan je od pločasto lomljenog kamena, od krupnih pločastih komada škriljaste stene koje ima praktično u neograničenim količinama u okolini. Zbog različitih materijala, predpostavlja se da je most pravljen u više perioda. 

Na uzvodnoj strani mosta, na desnom obalnom stubu, postoje ostaci nepravilno izvedenog kljuna, ostaci neke vrste zaštitnog zida, koji je imao zadatak da velike vode Moravice usmeri ispod svoda i na taj način zaštiti vertikalni krilni zid mosta.  Oporci svoda zajedno sa paralelnim krilnim zidovima čine obalne stubove mosta.

Širina mosta je 2,40 m i to je istovremeno i širina kolovoza. Ukupna dužina mosta sa stubovima je oko 14 m, veličina lučnog otvora je 6,72 m, a visina oko 4 m.
Danas ovaj most koriste samo pešaci, a oko njega se granaju brdski putići od kojih jedan vodi za selo Erčege.

Nemoguće je utvrditi ko je i kada podigao ovaj most u selu Kumanici, ali je nesumnjivo to vešto tvorena i lepa gradjevina, neobično vitkih i skladnih linija. Pripada tipu lepših turskih mostova. Otvor ovog mosta sličan je jedinom očuvanom otvoru na mostu preko reke Uvac. Sudeći po njegovoj tehnici, on bi mogao biti gradjen u isto vreme kad i mostovi u Prizrenu, što znači u XV veku. 

U tradiciji ovog kraja most postoji pod nazivom „Rimski most“, premda u njemu nema ničeg rimskog. Opet, s obzirom na stari put, koji je najkraća spona Sandžaka i Srbije, moguće je da u narodu živi pamćenje na ostatke nekog puta iz rimskog vremena, pa je predpostaviti da je na ovom istom mestu bio i most.

Ovim mostom su prema Sandžaku i dalje išli trgovački karavani. U sredini u kojoj postoji, most je kao gradjevina nenametljiv. Utisak koji pruža veoma je prijatan i predstavlja osveženje u ovom skoro nenastanjenom kraju. Sa svih strana okružen je zelenilom , koje ga prosto stapa sa prirodom, tako da ne deluje kao nametnuta gradjevina, sastavni je deo pejzaža.

Restauraciju je izvršio Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva osamdesetih godina prošlog veka. 


„Kameni most“ - Ivanjica


Kameni-mostPokazujući svoju varoš gostima, generacije Ivanjičana su na prvo mesto stavljale kameni most na Moravici koji je već na prvi pogled svojom lepotom privlačio pažnju svojim jednim lukom izvijenim nad vodom spajajući dve obale. Bio je kažu u tim vremenima jedini jednolučni most na Balkanu. 

Projektovao ga je inženjer Milenko Trudić na početku 20. veka. Država ga je finansirala, a izgradnja je poverena poznatom Ivanjičaninu, Blagoju Lukoviću. 
U tadašnjim uslovima gradilo se i dugo i mukotrpno, od klesanog kamena iz majdana u Raščićima. Gradjen je sistemom klinova, predanje kaže da je u vezivni materijal za gradnju mosta, utrošeno 30.000 jaja.  Dužina luka koji spaja dve obale Moravice, dug je 25 metara. U toku izgradnje dogodila se i nesreća, tri radnika su poginula, medju njima i neki Italijan Jovan Polo. 



U znak sećanja na poginule graditelje Luković je podigao spomenik koji se i danas nalazi na Ivanjičkom groblju. Most je završen u jesen 1906. godine. Zaštićen je kao kulturno dobro od izuzetnog značaja.


„Kušića han“ - Ivanjica


kusica-han11Nalazi se u Ivanjici i jedan je od najstarijih spomenika seoskog neimarstva u Moravičkom kraju. Nekada je služio kao konačište kiridžijama koji su dolazili sa Zlatibora i iz Sandžaka. Sada je smešten u samom centru varošice pored spomenika Draži Mihailoviću. Stavljen je pod zaštitu države kao nepokretno kulturno dobro od velikog istorijskog značaja.
 


Hidrocentrala "Moravica“ - Ivanjica


stara-hidrocentrala201911. godine puštena je u rad kao deveta hidrocentrala u Srbiji. Imala je 260 KS i osvetljavala je samo varošicu. Godine 1936. izgradjena je kameno-betonska brana visine 9, a širine 16 metara. Ovaj vodopad je turistička atrakcija i gotovo zaštitni znak Ivanjice. Još uvek proizvodi struju, ali predstavlja i svojevrsni muzej. Nepokretno je kulturno dobro, prostorno kulturno-istorijska celina od velikog značaja. U toku je kompletna rekonstrukcija brane i svih objekata hidrocentrale, a biće završena do stogodišnjice postojanja, 19.12.2011. kada je planirana i velika svečanost.
 


„Jeremića kuća“ - Ivanjica


jeremica-kuca11je najstarija sačuvana zgrada u Ivanjici i jedna je od 12 koje nisu izgorele u velikom požaru 1846.godine. Smeštena je na kraju gradskog šetališta i jedan je od vizuelnih simbola Ivanjice. Rekonstruisana je po projektu Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva i stavljena pod zaštitu države kao nepokretno kulturno dobro od velikog istorijskog značaja.


 


„Stara čaršija“ - Ivanjica


stara-carsija12Strogi centar grada, proglašen je 1987. godine za prostorno-istorijsku celinu od velikog značaja. Ambijentalna vrednost stare čaršije je u njenom autentičnom izgledu sa počeka XIX veka, kao i u arhitektonsko-istorijskim vrednostima pojedinačnih objekata.



 


Grob "Boška Jugovića" - Ivanjica


crkva-lazarica-na-palibrckonalazi se na 4 km od Ivanjice. Po predanju, povlačeći se ranjen sa Kosova, jedan od braće Jugović, Boško, umire nadomak Ivanjice. Tu ga je sahranila majka, kneginja Milica, a na njegovom grobu je sagradila malu crkvu. 

Prilikom otkopavanja groba 1911. godine, ispod kamene ploče pronadjen je muški skelet, pancirna košulja, srebrni šlem i ostaci barjaka, što govori da je svakako reč o nekom srpskom srednjovekovnom vlastelinu, medjutim pouzdanih podataka da pripadaju Bošku Jugoviću, nema. 
Na grobu i na temeljima stare, novu crkvu je podigao Blagoje Luković iz Ivanjice 1929. godine i  posvetio je Sv. Knezu Lazaru. Posadjeno je i novih devet hrastova, koji simbolizuju devet Jugovića. Danas ih ima sedam.



„Spomenik revolucije“ - Ivanjica

spomenik-revolucije1je mozaik, veličine 5x2.4 m. Predstavlja izuzetno umetničko delo i najveći je mozaik na otvorenom prostoru kod nas. 
Autor ovog značajnog ostvarenja bio je ugledni jugoslovenski slikar Djordje Andrejević Kun, kome su u izradi spomenika pomagali njegovi mladi saradnici, a kasnije afirmisani jugoslovenski umetnici, Nada Hude, Miloš Gvozdenović i Ljuba Lah o čemu postoji zapis na ploči smeštenoj na severnoj strani spomenika. Otvoren je 1957. godine.

Spomenik revolucije u obliku je obrnutog trapeza, blago polukružno zakrivljenog. Nalazi se na ravnom postamentu načinjenom od ploča belog mermera. Sa prednje strane nalazi se mozaička predstava skupine revolucionara u jurišu, uradjena od sitnih glaziranih keramičkih pločica. Na bočnim stranama postavljene su mermerne žardinjere. Sama kompozicija ne sadrži tekstualni epitaf, već se u podnožju mozaičke monumentalne kompozicije nalazi natpis: 1941-1945. 

Spomenik revolucije u Ivanjici predstavlja izuzetno vredno umetničko ostvarenje izvedeno u stilu tada aktuelnog socijalističkog realizma. Ovaj vojni memorial u potpunosti je obnovljen 2008. godine u skaldu sa projektom stručnjaka Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva. 
Spomenik revolucije je proglašen za prostorno kulturno istorijsku celinu od velikog značaja.


Spomenik  "Djeneral Dragoljub Draža Mihailović“ - Ivanjica


spomenik-drazi-mihailovicu1Nalazi se u centru grada. Podignut je aprila 2003. godine, na 110 godišnjicu rodjenja, a u znak pažnje i sećanja na legendarnog vodju Ravnogorskog pokreta u II svetskom ratu, djenerala i komandanta jugoslovenske Kraljevske vojske u otadžbini. Pored spomenika je „Čičin dom“ koji prerasta u Ravnogorsku biblioteku i muzej Ravnogorskog pokreta.

Dragoljub Mihailović je rodjen u Ivanjici 14. aprila 1893. godine, u matičnoj knjizi zaveden pod tekućim brojem 116, od oca Mijaila i majke Cmiljane Mijajilović. 
General Mihailović je uhvaćen 1946. godine, osudjen na smrt i ubijen u Beogradu. Ni dan danas nije poznato mesto gde leže posmrtni ostaci ovog legendarnog vodje Ravnogorskog pokreta. General Mihailović je najodlikovaniji srpski oficir u istoriji.
 


“Hadži Prodanova pećina” - Raščići


Hadzi-Prodanova-pecinaHadži Prodanova pećina je dobila ime po Karadjordjevom vojvodi, Hadži Prodanu Gligorijeviću koji je u pećinu sklanjao zbegove. 

Nalazi se u dolini Rašćanske reke, pa je zbog toga zovu i "Rašćanska pećina". Raniji naziv "Šljepaja". Udaljena je 7 kilometara od Ivanjice na putu za Guču, na nadmorskoj visini oko 600 metara.
Ispitana dužina pećine je oko 400 metara i sastoji se od dva sprata. Donji sprat pored glavnog ima i dva sporedna kanala. Ulazni deo pećine je širine oko 3 metra i završava se suženjem iza koga se nalaze prostrane dvorane koje su dugačke oko 50 metara i široke oko 15 metara. Desna strana ove dvorane pokrivena je bigrenim salivom i serijom plitkih bazenčića. U centralnom delu dvorane nalaze se debeli stalaktiti i stalagniti, a na stranama moćni salivi kao okamenjeni vodopadi. Dvorana se završava sa dva manja prodora - procepa. Gornji sprat počinje iz dvorane glavnog kanala i ispunjen je raznobojnim i raznovrsnim nakitom.

U Hadži Prodanovoj pećini je, ekipa studenata na čelu sa profesorom Biološkog fakulteta Beogradskog univerziteta  dr. Božidarom Ćurčićem, pronašla 25 novih vrsta pećinskih životinja i insekata, koje u svetu, ili nisu poznate ili su retke.

raanska-peinaU periodu izmedju 9 i 30. juna 2003. godine u organizaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva, sprovedena su  zaštitna arheološka iskopavanja u pećini. Istraživanja su realizovana u saradnji Filozofskog fakulteta i Narodnog muzeja u Beogradu, a u njima su učestvovali i stručnjaci Geografskog fakulteta u Beogradu, Istorijskog instituta u Beogradu kao i studenti arheologije iz Beograda.

Prilikom iskopavanja u površinskom sloju i recentnom ukopu na samom ulazu u pećinu nadjeni su fragmenti keramike iz starijeg gvozdenog doba, "Basarabi kompleks", zatim u geološkom sloju 2, konstatovani su okresani kameni artefakti koji pripadaju gravetijenskom ili epigravetijenskom tehnokompleksu i pripadaju vremenu 20. ili 10. milenijuma pre n.e, mladji horizont u geološkom sloju 5, ispitanom na površini od svega 2 m2, otkriveni su nalazi srednjeg paleolita i nije mladji od 40-og milenijuma  pre n.e; stariji horizont, kao i velika količina kostiju pleistocenskih životinja.

karta-hadzi-prodanove-pecinNalazi od kristala kvarca nisu karakteristični, kako za srednji tako i za rani gornji paleolit pa bi Hadži Prodanova pećina mogla da predstavlja jedno od najstarijih nalazišta u svetu na kome se javljaju artefakti od ovog materijala.
2004. godine, pronadjeno je oko šezdesetak predmeta starih od 40 do 45 hiljada godina p.n.e. U pitanju su ostaci materijalne kulture neandertalaca. Većina pronadjenih alatki je napravljena od kvarca. Pronadjeni su kristali kvarca što je retkost u Evropi, kao i alatka od gorskog kristala koja je svedočanstvo o duhovnom životu neandertalaca tj. o njihovom osećaju za lepo.
Pećina je bila privremeno stanište lovaca - neandertalaca i pećinskog medveda čija je lobanja, brojne kosti i zubi pronadjeni u pećini.

Hadži Prodanova pećina ulazi u malobrojna višeslojna paleolitska nalazišta na centralnom Balkanu i pruža veliki potencijal za buduća istraživanja.

Hadži Prodanova pećina predstavlja kombinaciju važnog turističkog, speleološkog i arheološkog objekta. 

Iznova je sagradjena porušena crkva ispred pećine poznatija kao "Adžijina" koja je prvi put sagradjena 1909. godine i posvećena Arhangelu Mihailu, a u narednom periodu predstoji unutrašnje uredjenje i otvaranje Hadži Prodanove pećine za posetioce.


"Krajputaši"


Krajputasi... "Pre mnogo godina seoski klesari urezali su u meki peščar figuru vojnika, pušku i sablju, poneki orden, vojničku čuturu. Urezali su i ime, još poneki značajan podatak, obavezno činjenicu da je ostao na braniku domovine, da kosti njegove leže ko zna gde, i sve to odiše pobožnim poštovanjem. 
A peščar nije baš dugovečan kamen. Godine ga nagrizaju, kiše, sunce, vetrovi, ljudska nebriga, svi pomalo. Ponegde su tekstovi već teško čitljivi, treba prići bliže da bi se sve videlo... Kamen je ipak kamen, pa vreme nije moglo da obezreči sve što je upisano, da potpuno utre pažljivo sročen živopis, uklesan lik i oružje vojničko, porciju i torbu iz koje viri tajin, da otera goluba sa ratnikovog ramena ili vreže groždja što se uz kamen privila, da zbriše sa bokova spomenika roditeljske želje da se o njihovim sinovima kaže sve najbolje, da uspomena na njih postane nezaborav."... 

Ivanjički krajputaši su različitog oblika, najčešće u vidu velikih kamenih blokova, veoma sličnih stećcima. Na prednjoj strani je obično predstavljen pokojnik, a na zadnjoj epitaf. Pored krajputaša namenjenih jednom pokojniku, u ovom kraju se mogu naći i krajputaši u spomen dvojici pa čak i trojici pokojnika, što je retkost u drugim krajevima. Takav je slučaj u selu Rokcima u neposrednoj blizini Palibrčkog groba, gde se nalazi devet krajputaša sa po dva i jedan sa tri pokojnika.
U istom selu postoji nekropola od 24, a u selu Bratljevu od 12 krajputaša.
 


Arheološke iskopine


U okviru projekta „Srpske zemlje u srednjem veku“ istraživači Istorijskog instituta u Beogradu, predvodjeni mr Dejanom Bulićem, došli su do zanimljivog otkrića. U selu Radaljevo, 11 kilometara od Ivanjice na lokalitetu Gradina, pronadjeni su ostatci kule i bedema, koji svedoče da je ovde nekada bilo vojno utvrdjenje. Kako o njemu nema pisanih tragova, ostaje tajna ko ga je sagradio, a kao vreme nastanka pretpostavlja se period izmedju 13. i 14. veka.

Do utvrdjenja, koje predstavlja prvo arheološko otkriće iz srednjeg veka na području ivanjičke opštine, vodi uzan i strm, zemljani put. Njegova najviša tačka je na 635 metara. Odatle, kao na dlanu, pogledu se otkriva radaljevska dolina, veći deo ivanjičke, ali i ariljske opštine, kao i magistralni put, koji vijuga u podnožju. Upravo ta slika otkriva nameru graditelja i strateški značaj vojnog utvrdjenja.

Sa bezbedne visine, zaštićen Moravicom i stenama, odavde se mogao kontrolisati važan komunikacijski pravac od Užica do Sjenice, ali i onaj što vodi ka dolini Ibra. Kako je u to vreme sedište župe po pravilu bio neki utvrdjeni grad, na osnovu ovog  skromnog arheološkog materijala, pretpostavlja se da se tu nalazio grad Moravica i sedište istoimene župe.
Kakve još tajne kriju nedra plodne radaljevske doline i oranica vrednih domaćina u podnožju utvrdjenja, pitanje je na koje bi moglo da se odgovori jedino posle novih istraživanja. 

Gradina nema samo istorijski i arheološki značaj, već će biti uvrštena u turističku ponudu. Gradina je zadržala autentičnost, nekadašnji izgled. Jednostavno, čovek joj nije naudio. Pogled je odavde prelep, vazduh čist, pa je idealna i za odmor.

Gradina kod Radaljeva nije jedina. Takva utvrdjenja kriju se u Erčegama, na Mučnju, u Šareniku. Ivanjička opština je, arheološki vrlo interesantna, ali i jedna od najneistraženijih u Srbiji.
 


Manastir "Klisura" - Klisura


manastir-klisura11Tamo gde se Moravica izmedju brda, iz priličkog polja probija u ariljsku dolinu, nalazi se manastir koji je po toj klisuri dobio ime. Predanje o nastanku ove svetinje seže do vremena Svetog Save. Nije ni potvrdjeno ni opovrgnuto.  Potpuno je opusteo prilikom velike seobe Srba pod Arsenijem Čarnojevićem. Obnovio ga je jeromonah Jaćim Kurlaga iz Bosne 1688. godine. Veoma značajnu ulogu imao je ovaj manastir za vreme Hadži-Prodanove bune, kao i u doba Prvog i Drugog srpskog ustanka. Sedamdesetih godina XIX veka u manastiru je bila osnovna škola, a za vreme Javorskog rata u njemu je bila smeštena vojna bolnica.  

Današnja crkva po graditeljskim i gradjevinskim elementima slična je crkvi u Arilju i crkvama u manastirima Morača i Sveta trojica na Ovčaru. Gradjena je kamenom sigom. I pored suštinske jednostavnosti, uglavnom zahvaljujući krovnim površinama, kubetu i apsidi, pa donekle i ukrasnom vencu na ravnoj fasadi, gradjevina ostavlja utisak razudjene, ali jedinstvene, mirne, zgusnute mase koja je srasla sa okolnim terenom i strmim kamenim brdom oko nje. 

U požaru koji je zahvatio crkvu za vreme bitke na Goliji 1688. godine, stradao je prvobitni živopis. Novi je 1952. godine oslikao akademski slikar Jaroslav Kratina. Pored opštehrišćanskih tema, na njemu su prikazane i ličnosti iz nacionalne prošlosti kao što su: vojvoda Rajko, Kosovka devojka, Majka Jugovića, Filip Višnjić, Majka Jevrosima i dr. Ikonostas je uradio Dimitrije Posniković 1867. godine, tako što je 31 ikoni donesenoj iz Odese, dodao svojih 11. Manastir Klisura je ženski manastir.

Znamenite ličnosti

Uvećanje slova:

 

Ova stranica posvećena je znamenitim ličnostima naše opštine, ljudima koji su se ovde rodili, živeli ili vode poreklo sa ovih prostora, a u nauci, kulturi, ratovanju i politici zemlje dali veliki doprinos. Ponosni smo na njih.


Dragoljub Draža Mihailović 

Djeneral-DrazaRodjen je 27. aprila 1893. godine u Ivanjici. Draža je dobio ime po Dragoljubu Draži Petroviću, ocu njegove majke Smiljane, domaćinu raškog sela Tisovica. Posle Draže, Smiljana i Mihailo dobili su ćerke Milicu i Jelicu. 
Draža, Milica i Jelica rano su ostali bez roditelja. Otac Mihailo je umro od tuberkuloze odmah po Jeličinom rodjenju, a majka Smiljana pet godina kasnije. 
Zato je 1901. godine Dražin stric, veterinarski major Vladimir Mihailović, doveo siročiće u svoj dom u Beogradu, u Studeničkoj ulici  preuzevši staranje o njima. 

Prvog septembra 1910. godine Draža je stupio u 43. klasu Niže škole, Vojne akademije u Beogradu. Posle šest meseci, bio je unapredjen u čin pitomca-kaplara, a posle dve godine, 1912, u čin pitomca-podnarednika. Posle Kumanovske bitke Draža je unapredjen za narednika i bio je odlikovan srebrnom medaljom za hrabrost. Učestovao je u borbama na Zletovskoj reci i dalje na Kočanima. Bio je ranjen i odlikovan zlatnom medaljom za hrabrost, a ubrzo posle bitke, 18. jula, proizveden je zajedno sa celom svojom klasom, u čin potporučnika. 
U Prvi svetski rat Draža Mihailović je stupio u 3. prekobrojnom pešadijskom puku 1. poziva, koji je pripadao Drinskoj diviziji. U Cerskoj bici učestovao je kao vodnik 3. čete 1. bataljona. U Kolubarskoj bici, Dragoljub Mihailović, sada vodnik 3. čete 1. bataljona, se istakao 24. i 25. oktobra na Kostajniku i 7. novembra na Plamomištu.
Na Solunskom frontu Mihailović je učestovao u borbama na Ostrovskom jezeru, Gorničevu, kod Žiove, na kotama 1050 i 1368, na Sokocu, Zelenom brdu, Govedarskom kamenu i Dobrom polju. U bici kod sela Neokazi i Donje Vrbine, 11. septembra 1916, teško je ranjen.  Posle oporavka, vratio se u svoju jedinicu na prvu liniju fronta, aprila 1917. godine.
Na Solunskom frontu unapredjen je u čin poručnika, 25. januara 1918. godine.
Orden belog orla sa mačevima 2. reda dobio je 14. januara 1918. godine, za stečene zasluge i pokazanu hrabrost u ratu. Najzad, Mihailović je, jedini u diviziji, dobio i Engleski vojni krst i to odlukom komandanta divizije. 
Mihailović je, 11. aprila još jednom odlikovan zlatnom medaljom za hrabrost. Usledilo je unapredjenje u čin kapetana 2. klase, 14. oktobra, i još jedno odlikovanje, Orden belog orla sa mačevima 5 reda, koje mu je uručeno 1. decembra 1920. godine
Te, 1920. godine, oženio se sa Jelicom Branković, ćerkom pukovnika Jevrema Brankovića. Jelica i Dragoljub su izrodili četvoro dece: sinove Branka, Ljubivoja i Vojislava i ćerku Gordanu. 

Draza-Mihajlovic5. novembra 1921. godine Draža Mihailović je odlikovan Albanskom spomenicom, a 24. oktobra 1922. unapredjen je u čin kapetana 1. klase.
Majorski ispit je položio 16. marta 1925. godine, da bi u čin majora bio unapredjen krajem te godine, 17. decembra. U generalštabnu struku je preveden 24. februara 1926, koja se može porediti sa današnjom titulom doktora vojnih nauka.
Prosvetni Orden Svetog Save 2. reda dobio je 25. januara 1928. godine, a 17. decembra 1933. Orden jugoslovenske krune 2. reda. Čin pukovnika dobio je na Vaskrs 1930. godine. 
Službovao je u Sofiji, na mestu vojnog atašea Kraljevine Jugoslavije. Tamo je dobio dva bugarska odličja: 
Orden Aleksandra Nevskog 3. stepena, koji mu je uručio lično car Boris prilikom odlaska i Orden krsta Svetog Aleksandra, koji će stići tri godine kasnije, 1939. Za vreme službe u Sofiji dobio je i pukovnički čin, 6. septembra 1935, povodom rodjendana prestolonaslednika Petra Karadjordjevića.
Nakon Sofije bio je vojni ataše u Pragu. Na oproštajnom prijemu, predsednik Čehoslovačke uručio je Draži Mihailoviću Orden belog lava 3. reda.
Izbegavajući da ga okupator zarobi u Aprilskom ratu, pukovnik Dragoljub Mihailović se sklonio na Ravnu goru i sredinom maja 1941. od nekoliko oficira i podoficira, oformio grupu svojih pristalica. Draža Mihailović održava stalne kontakte i s Britancima i sa emigrantskom vladom. 
Od tada pa sve do potpunog razlaza Engleza i Draže Mihailovića, juna 1944, četnici Draže Mihailovića su imali stalnu vezu i punu podršku emigrantske vlade. Ona je Dražu Mihailovića stalno unapredjivala (od pukovnika do armijskog generala) i postavila za načelnika štaba komande Jugoslovenske vojske u otadžbini i ministra vojnog.   
Na Teheranskoj konferenciji Staljina, Ruzvelta i Čerčila je doneta odluka o obnovi jugoslovenske države i pružanju pomoći Titovim partizanima, i to 28. novembra 1943, dan uoči zasedanja AVNOJ-a.
Najteži udarac četnicima Draže Mihailovića, ipak je zadao kralj Petar II Karadjordjević. Kralj je smenio u junu 1944. godine Božidara Purića sa mesta predsednika vlade i postavio Ivana Šubašića.
Ironično, prvi čovek koji se sa oružjem u ruci i gerilskim formacijama pojavio u borbi protiv Nemaca u proleće 1941. godine, ostao je poslednji i jedini u šumi 1945. godine. Kao što je nekada prvi ustao u protest protiv nemačke okupacije u Evropi, tako je po završetku rata bio takodje, prvi u protestu protiv uspostave komunističkog režima u Jugoslaviji.
Od 47 tačaka optužnice koju je Miloš Minić pročitao 10. juna 1946. u Beogradu, Draža je osudjen po osam tačaka. 
Draža Mihailović nikad nije osudjen kao ratni zločinac, kako se kasnije našlo u istorijskim udžbenicima, već uglavnom za zločine protiv tzv. NOB-a.
Mihailoviću je nametnut brz tempo sudjenja koji on posle dugog mučenja nije mogao da prati. Navodni dokazi nisu bili dostupni odbrani. Shvatajući da je njegova presuda već doneta Mihailović odbija ponudu američkih vazduhoplovaca, spašenih nad Srbijom, da svedoče u njegovu korist. I pored svih nedaća, Mihailovićev branilac Dragić Joksimović je uspešno pobijao navode optužbe i pokazivao njihovu neosnovanost. General Mihailović je 15. jula 1946. godine osudjen na smrt streljanjem, trajan gubitak političkih i gradjanskih prava kao i oduzimanje celokupne imovine. Kazna je izvršena 18. jula 1946. godine u Lisičjem Potoku u Beogradu. Osudjenici su sahranjeni u jarku na mestu streljanja.

De-Gol-odlikovao-DrazuDragoljub Mihailović najodlikovaniji je srpski oficir u istoriji. Osim „Legije zaslužnih“ nagradjen je i francuskim ratnim krstom. Komandant francuskog pokreta otpora, general Šarl De Gol, odlikovao je generala Dražu Mihailovića Ratnim krstom. Uz ovaj orden on je izdao i pohvalnu naredbu, koja je 2. februara 1943. godine pročitana svim francuskim jedinicama.
Pored odlikovanja koje je Draža Mihajlović dobio tokom Balkanskih i Prvog svetskog rata, 1948. godine, američki predsednik Hari Truman posthumno ga je odlikovao ordenom Legije časti zbog učestvovanja u operaciji spasavanja američkih pilota oborenih iznad Jugoslavije.
Komisija za odlikovanja Pentagona odlučila je da generala Dragoljuba Mihailovića uvrsti u “Legiju zaslužnih”, nakon izveštaja istražne komisije Komiteta za pravedan sud Draži Mihailoviću.
Orden je, u maju 2005. god. uručen njegovoj kćerki Gordani na skromnoj ceremoniji održanoj u ambasadi SAD u Beogradu. Odlikovanje nije uručeno sve do tada zato što je američki interes na Balkanu bila neutralna Jugoslavija pod Titovom upravom. 

Poštovaoci lika i dela pokojnog "djenerala" podigli su mu spomenik u centru Ivanjice aprila meseca 2003. godine u znak poštovanja i zahvalnosti. Spomenik je visok 2,30 metara i delo je akademskog vajara Bogdana Tijanića.

Ivan Stambolić

Ivan-StambolicRodjen je 5. novembra 1936. godine u Brezovi kod Ivanjice. Pošto su dvojica od trojice starije braće otišla na fakultet, Ivan je u Rakovici završio industrijsku školu a kasnije uz rad diplomirao na Pravnom fakultetu u Beogradu. Kao KV radnik radio je u Fabrici reznog alata i fabrici Cer u Čačku i Industriji motora Rakovica.
1965. postao je direktor preduzeća Tehnogas, a njegov zamenik je tada bio Slobodan Milošević, koga je Stambolić upoznao za vreme studija i koji će mu sve vreme tokom karijere biti naslednik na upražnjenim foteljama.
1975. godine nalazi se na dužnosti predsednika Privredne komore Beograda.
1976. iz Privredne komeore odlazi za sekretara Izvršnog komiteta Predsedništva SK Srbije. 1978. godine izabran je za predsednika Vlade Srbije.
1982. posle punog mandata na čelu vlade, postaje predsednik gradskog komiteta SK Beograda.
1984. sa gradskog, prelazi na republički nivo i postaje predsednik CK SK Srbije, a za svog naslednika na čelu gradskog komiteta imenuje Slobodana Miloševića.
1986. godine izabran je za predsednika SR Srbije, a Miloševiću daje odlučujuću podršku za izbor na mesto predsednika CK SK Srbije.
1987. dolaskom na čelo partije, Milošević ojačava aparat i započinje otvoren sukob sa Ivanom Stambolićem na Osmoj sednici CK SK Srbije, koja drastično menja tok srpske politike. Stambolić na svojoj dužnosti ostaje još kratko kada biva smenjen.
1988. neposredno nakon odlaska sa funkcije predsednika, doživeo je tešku porodičnu tragediju. U saobraćajnoj nesreći kod Budve poginula mu je dvadesetčetvorogodišnja ćerka pod sumnjivim okolnostima. Na predlog Saveznog premijera Ante Markovića izabran je za direktora jugoslovenske banke za medjunarodnu ekonomsku saradnju.
1997. godine po nalogu Slobodana Miloševića, smenjen je sa predhodne dužnosti jer je u njemu ponovo video konkurenciju.
2000. godine, 25 avgusta, neposredno pred savezne izbore za koje se pominjalo da bi mogao da istupi kao kandidat za predsednika SRJ, otet je za vreme rekreacije u Košutnjaku i od tada mu se gubi svaki trag.
2003. godine, 28 marta pronadjeni su posmrtni ostaci Ivana Stambolića na Fruškoj gori. Ubijen je istog dana kada je i otet od strane pripadnika JSO MUP-a Srbije. Sahrana je obavljena na topčiderskom groblju uz najviše državne počasti, na insistiranje Vlade Srbije.
Napisao je tri knjige. „Direktor u samoupravljanju“, „Rasprave o Srbiji“ i „Put u bespuće“. Za sobom je ostavio suprugu Katarinu, sina Veljka, kćerku Tijanu i unuka Uroša.

Petar Stambolić

Petar StambolicInženjer agronomije, jedan od najuticajnijih političara Srbije u drugoj polovini prošlog veka, rodjen je u selu Brezova, opština Ivanjica, 12. jula 1912.godine. 
Veoma rano pristupio je medjuratnom revolucionarnom pokretu, a 1935. godine primljen je ileglanu KP Jugoslavije. Tokom Drugog svetskog rata, Petar Stambolić je obavljao najviše ratne i partijske dužnosti. Nosilac je ordena narodnog heroja. Do formalnog odlaska sa političke scene sredinom sedamdesetih, Petar Stambolić je obavljao najodgovornije partijsko-političke i državne dužnosti u Srbiji i SFRJ. Bio je predsednik Vlade SFRJ, predsednik Predsedništva SFRJ, član Predsedništva SFRJ i CK SKJ.
Hroničari zbivanja u Srbiji i Jugoslaviji od sredine tridesetih godina, tvrde da je Petar Stambolić bio možda i najbolji poznavalac novijeg perioda srpske i jugoslovenske istorije. Ogromna je šteta što nije obelodanio svoju istinu o tom burnom vremenu. Umro je 21. septembra 2007. godine.

Svetislav Vulović

Svetislav-VulovicRodjen je 29. novembra 1847 u Ivanjici, a umro 3. maja 1898. u Beogradu. Bio je srpski književni i pozorišni kritičar, istoričar književnosti, rektor Velike škole i akademik.
Prema Jovanu Deretiću bio je u srpskom realizmu “prvi kritičar od formata”. Pisao je pozorišne prikaze, “Iz pozorišta” 1879., književne kritike, studije o istaknutim pesnicima romantičarima, Njegošu, Simi Milutinoviću, Branku Radičeviću i Djuri Jakšiću, o značajnim književnim pojavama, “Umetnička pripovetka u najnovijoj srpskoj književnosti”, 1880. i studije o starim srpskim biografima. Zalagao se za “prirodnu kritiku” za koju mu je bio uzor nemački kritičar Ludvig Berne. O književnim delima nije sudio po pravilima, nego po utisku, u kritiku je unosio i svoju ličnost i osećanja. Književni rad pisaca proučavao je u vezi sa njihovom biografijom.
Bio je professor književnosti u beogradskoj gimnaziji, a od 1881. u Velikoj školi. Prilikom osnivanja Srpske kraljevske Akademije, izabran je u prvih 16 redovnih članova. Bio je jedan od osnivača Srpske Književne Zadruge, 1892. godine. Njemu u čast, biblioteka u Ivanjici nosi njegovo ime.

Kirilo Savić

Kirilo SavicRodjen je 26. januara 1870. godine u Ivanjici, gde je završio osnovnu školu. Prvih šest razreda gimnazije završio je u Užicu, a preostala dva u Beogradu. Tehnički fakultet gradjevinskog smera završio je u Beogradu 1892. godine.
Po završetku fakulteta, upućen je na dalje usavršavanje na Visoku tehničku školu u Berlin koju je sa odličnim uspehom završio 1896. godine. Po povratku u Beograd upućen je od istog Ministarstva na praktične radove u Rusiju gde se bavio projektovanjem i gradjenjem velikih železničkih pruga i objekata. Po povratku postaje profesor Tehničkog fakulteta u Beogradu, a zatim načelnik Uprave za gradjenje železnica. Na katedri za železnice pružio je svoj najveći doprinos, posebno u oblasti metoda savremenog projektovanja i gradjenja železničkih pruga i puteva. Jedan je od profesora Univerziteta koji je za svoja predavanja imao napisane udžbenike koji i danas, 50 godina od izdavanja važe kao neprevazidjeni, što je prava retkost u tehničkim naukama. 
Doprinos Kirila Savića naučnom razvoju železnica i železničke tehnike je ogroman o čemu svedoče mnogobrojna naučna i društvena priznanja koja traju i danas medju njegovim sledbenicima i delima koja je za sobom ostavio. Za dopisnog člana SANU izabran je 18. marta 1948. godine.
U znak priznanja ovom velikanu naše nauke nekadašnji Železnički institut promenio je svoje ime 1969. godine u, Naučno istraživački Institut „Kirilo Savić“.  Umro je 27. aprila 1957. godine u Beogradu. 

Joanikije Nešković – Vladika Janja 

Prestoni krst Vladike JanjeČlan „Društva srpske slovesnosti“, u onom vremenu najveće naučno kulturne ustanove u Srbiji. Za člana je izabran 1857. godine. Rodjen je 1804. godine u selu Milandža kod Ivanjice.
Učestvovao je, kao član srpske delegacije u pregovorima sa turskim sultanom, o prisajedinjenju moravičkog kraja Srbiji 1833. godine Po povratku iz Carigrada Janja je postao arhimandrit 24. septembra 1833. godine, a 1839. godine, postaje član konzistorije, potom 1849. godine izabran je u svojoj 45. godini za vladiku sabačkog, a 1854. godine premešten je za vladiku užičko-kruševačke eparhije. 
Pod njegovim rukovodstvom obnovljeni su manastiri Studenica i Žiča. Podigao je i izdržavao privatnu školu u Milandži od 1833. do 1853. godine. Podigao crkvu u Milandži i ozidao novu školsku zgradu 1872. godine. Podigao crkvu i školu u Preradovcu u Levču. Potpomagao otvaranje škola u užičkom, čačanskom i kruševačkom okrugu. Plaćao mnoge učitelje dok škole nisu prešle u državne ruke. 
Izabran je za člana Srpskog učenog društva 1855. godine. Štampao je svoje knjige "Beleške iz naroda" i "Besede". Ustanovio je fond za srpsku književnost. Osnovao je prvi fond za školovanje darovitih i siromašnih učenika. Dopisivao se sa Njegošem i Njegoš ga naziva najvećim Srbinom. U narodu je bio veoma omiljen. Umro je 14. januara 1873. godine i sahranjen je u manastiru Ziča . Bio je i episkop šabački od 1854 – 1859. godine.
Vladika Janja je prema predanju, pomogao vrnjačkom svešteniku Jeftimiju Hadži Popoviću oko uredjenja prvog izvora vrnjačke tople mineralne vode, dao je novac da se izgradi vladičina kuća sa dve prostorije blizu toplog izvora, koja se može smatrati prvim banjskim objektom za boravak u Vrnjcima. Vladika Janja je poslao uzorak tople mineralne vode profesoru Velike škole Josifu Pančiću, koji je utvrdio njenu lekovitost i preporučio je za lečenje. 
Za Vladiku Janju vezana je i legenda o njegovom konju koji je, pijući vrnjačku vodu, ozdravio. 

Stevan R. Popović

stevan-popovicRodjen je 1839. u Ivanjici kao jedini sin prote Radovana Popovića i Paune.  Majku je  rano izgubio.  Školu je učio u Ivanjici i manastiru Sretenje, u Užicu, Čačku i Beogradu, te kao državni stipendist -blagodejanac u Hajdelbergu, Lajpcigu i Minhenu. Po završenom školovanju bio je sreski načelnik, profesor Velike škole, načelnik i ministar Ministarstva narodne privrede, državni savetnik i senator, pravnik i ekonomista. Od 30.01.1872. je redovni član Srpskog učenog društva, odseka istoričkog i državničkog.
U Beogradu je upoznao Andju Posniković, ćerku poznatog slikara Dimitrija Posnikovića, sa kojom se oženio oko 1881. 
U vladi Save Grujića, u razdoblju vladavine kralja Milana Obrenovića, bio je ministar Narodne privrede od 19.12.1887. do 14.04.1888. godine.
Od 15.11.1892. je počasni član Srpske kraljevske akademije, a time i počasni član Srpske akademije nauka i umetnosti. 
Stevan R. Popović je iznenada umro 03.01.1902. u Beogradu u 61. godini. Sahranjen je na Novom groblju u Beogradu. Jedini unuci Stevana Popovica, Ružica Grisogono i pok. dirigent prof. Jovan Šajnović, su deca Olge Šajnović, Stevanove ćerke. 

Dr Nedeljko Košanin 

Nedeljko-KosaninBotaničar evropskog renomea, profesor, upravnik botaničke bašte Jevremovac u Beogradu. Rodjen je 1874. godine u Ivanjici. Za sobom je ostavio upečatljiv trag kroz dela koja je objavio. Pokrenuo je izmedju ostalog izdavanje lista „Glasnik instituta za botaniku i botaničke bašte“. Za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije izabran 3. februara 1914. godine a za redovnog člana 18. februara 1922.  U nekoliko navrata ispitivao je nastanak i poreklo Dajićkog jezera na Golji, zajedno sa Josifom Pančićem i Jovanom Cvijićem, o čemu je kasnije objavio studiju. Umro je 1934. godine.




Momčilo M. Ristić

momcilo-risticPočasni član AINS, akademik, redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti, redovni profesor Univerziteta u Beogradu. Rodjen je 27. jula 1929. godine u Mrčajevcima. Diplomirao je na Tehnološkom fakultetu Tehničke velike škole u Beogradu 1954. godine i doktorirao na Tehnološko-metalurškom fakultetu Univerziteta u Beogradu 1962. godine. Nauka o materijalima je oblast naučnog rada prof. Ristića, sa užom orjentacijom na  Prognozu svojstava materijala, Fiziku i tehnologiju sinterovanja.
Radio je u nekoliko preduzeća i bio profesor na više fakulteta kod nas i u svetu.    
Osnivač je Beogradske škole sinterovanja. Pod njegovim rukovodstvom odbranjene su 53 doktorske disertacije i 106 magistarskih teza kao i specijalizacija mladih naučnih radnika iz Srbije, Rusije, Ukrajine, Švedske, Poljske i Čehoslovačke.
Objavio je 922 naučna rada, od čega 488 u stranim i 434 u domaćim časopisima, kao i 32 knjige. Predsednik je Organizacinog komiteta 10 World Round Table Conferences on Sintering.
Član je brojnih akademija i naučnih organizacija Srbije, Ukrajine, Rusije, Makedonije i SAD. Nosilac je značajnih domaćihi inostranih nagrada i priznanja.
Akademik Ristić je veoma ponosan na to što je Ivanjičanin. Živi u Beogradu.

Ljubica Cuca Sokić 

Ljubica-Cuca-SokicAkademski slikar, profesor. Za dopisnog člana SANU izabrana 7.3.1968. godine a za redovnog, 16.11.1978. godine. Preci ove slikarke i akademika, potiču sa ovih prostora. Ljubica Cuca Sokić, rodjena je 9. decembra 1914. u Bitolju. Upisala je Umetničku školu u Beogradu 1930, a slikarstvo je studirala na Nastavničkom odseku od 1930. do 1934. i Akademskom tečaju od 1932. do 1936. 
Od 1936. do 1939. godine boravila je u Parizu, gde je prvi put izlagala sa grupom jugoslovenskih umetnika u “Galerie de Paris” 1937. Po povratku u Beograd, bila je jedan od osnivača grupe “Desetorica”, 1940. godine. Pored slikarstva, bavila se i ilustracijama knjiga, a bila je i redovan profesor na Akademiji likovnih umetosti u Beogradu od 1948. do 1972. Umrla je u Beogradu januara meseca 2009. godine.


Dušan Purić

Spomen-ploca-Pukovniku-Dusanu-PuricuRodio se u Ivanjici ispod Javora i Golije, u centralnom, nepokornom delu Srbije, 1873. godine, a poginuo junački na čelu Četvrtog puka, u jurišu na Mačkovom Kamenu, 22. septembra 1914. godine, kao potpukovnik srpske vojske. Posthumno je unapređen u čin pukovnika zato što je uspešno komandovao i hrabro poginuo u odbrani otadžbine.
Prvi svetski rat 1914. godine Dušana Purića je zatekao na šarganskim položajima i njegov Četvrti puk je štitio nadiranje neprijatelja od Višegrada prema Mokroj Gori i Kremni. Kada su glavne snage Austrougarske izvršile ofanzivu sa forsiranjem preko Drine prema Ljuboviji, Koviljači, Loznici i Valjevu i kada su se zaoštrile borbe prema Gučevu, Jagodnji i Mačkovom Kamenu, komandant Četvrtog puka Dušan Purić dobija naređenje iz Vrhovne komande da usiljenim maršem celim pukom krene od Šargana, pa preko Kremne, Užica, Crnokose, Kosjerića, Valjeva i Pecke stigne do Mačkovog Kamena, napadne neprijatelja i spreči njegovo prodiranje u dubinu Srbije. U srpskoj istoriografiji piše: "Četvrti puk Drinske divizije naredjenje je besprekorno izvršio. Tu se sukobio sa 18. austrougarskom divizijom koja je na srpsku vojsku otvorila uragansku topovsku vatru".
Prema oceni istoričara i vojnih stručnjaka, boj na Mačkovom Kamenu bila je najžešća i najkrvavija bitka koja je uopšte vodjena u Prvom svetskom ratu. Bitka nad bitkama. U ovom boju Dunavska divizija je izgubila 8.018 ljudi. Na samom Mačkovom Kamenu ostalo je zauvek preko 800 srpskih vojnika i oficira. Ovde je izginulo 118 oficira, 5 komandanata pukova, 17 komandanata bataljona Dunavske divizije, pa je ova bitka prozvana i "oficirskom bitkom". Najveće gubitke je pretrpeo Četvrti puk "Stevan Nemanja". Bitku je preživelo samo 1.000 vojnika i starešina.
Dušan Purić je poginuo medju prvima u najžešćem sudaru prsa u prsa.
Posle pogibije, njegovi vojnici nisu hteli da ga sahrane u bespuću, već su telo nosili iz borbe u borbu. Sahranili su ga tek po strogoj naredbi Vrhovne komande da se više ne nosi mrtvi komandant po bojištima...

Petar Bojović

petar-bojovicRodjen je 4. jula 1858. godine u Miševićima kod Prijepolja. Nesiguran život u tadašnjem Novopazarskom Sandžaku primorao je porodicu Bojović da se 1867. godine preseli u Ivanjicu u selo Radaljevo. Posle 4 godine školovanja u Ivanjici, roditelji su ga na školovanje poslali u Užice a zatim u Beograd. Petar Bojović je još od mladih dana aktivni učesnik burnih ratnih dogadjaja tadašnje Kraljevine Srbije. Dokazan u vojnim veštinama i načinom ratovanja i komandovanja svojim jedinicama brzo je napredovao i na kraju dobio čin Vojvode. U Prvom svetskom ratu je bio ranjen. Na Solunskom frontu zbog neslaganja sa francuskim generalom Gijomom biva smenjen, ali ponovo dolazi na čelo Prve srpske armije. Pod njegovom komandom oslobodjen je Beograd 1918. godine. Posle rata, 1920. godine postavljen je za Načelnika Generalštaba Vojske Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Nakon što je odbio imenovanje na čelo ministra vojnog, penzionisan je. 
Nosilac je mnogih srpskih i inostranih odlikovanja i priznanja. Ostao je upamćen kao veliki vijskovodja. Umro je u Beogradu 19. januara 1945. u 87. godini.


Milinko Kušić 

Milinko-KusicRodjen je 8. aprila 1912. godine u selu Sveštica, kod Ivanjice. Rano je ostao bez roditelja, koji su poginuli u Prvom svetskom ratu. Gimnaziju je pohađao u Ivanjici i Čačku. Isticao se kao dobar djak, zanimala ga je književnost, pa je i sam pisao. Kao učenik sedmog razreda 1930. godine, dobio je zlatnu medalju na konkursu medjunarodne organizacije "Fidak", za najbolje obradjenu temu "Šta mislite o miru i kako zamišljate sreću koju on pruža". Na konkursu ove medjunarodne organizaicije u Parizu učestvovali su mnogi gimnazijalci iz Jugoslavije i iz drugih zemalja sveta.
Posle završetka srednje škole upisao se na Beogradski univerzitet, gde je studirao filozofiju i prava. Član KPJ postao je 1936. godine. 
Aktivni je organizator narodnog ustanka u užičkom kraju. Kada je jula 1941. godine formiran Užički NOP odred, Milinko je imenovan za njegovog političkog komesara, a kasnije za člana Glavnog štaba NOP odreda Srbije. Kao politički komesar Užičkog odreda i član Glavnog štaba Srbije Milinko Kušić je dao veliki doprinos stvarnju i radu Užičke republike.
Kada je 1. marta 1942. godine, u Čajniču, formirana Druga proleterska NOU brigada, Milinko Kušić je imenovan za njenog političkog komesara. Sa Drugom proleterskom Milinko je prošao borbe u istočnoj Bosni, na Romaniji, u Sandžaku, Crnoj Gori i Hercegovini. Krajem leta 1942. godine Milinko Kušić je postavljen za komandanta Četvrte krajiške proleterske NOU brigade. 
Kad je 9. novembra 1942. godine formirana Četvrta krajiška divizija NOVJ, Milinko Kušić je imenovan za njenog političkog komesara. U toku Četvrte ofanzive, Četvrta divizija je vodila najpre odbrambene borbe na pravcu Sanski Most-Bosanska Krupa i uspešno zadržavala nastupanje neprijatelja. Pod veoma teškim uslovima na planini Grmeč vodila je žestoke borbe. Uz velike napore i gubitke divizija se u borbama između 11. i 13. februara 1943. godine probila iz okruženja i tada učestvovala u operacijama na Grmeču, u Podgrmeču i na Kozari.
Kao i veliki broj boraca, Milinko Kušić je oboleo od pegavog tifusa i kao teški bolesnik izvršio samoubistvo, maja 1943. godine u Majkića Japri u Bosni, mada je ovaj podatak danas često osporavan. Za narodnog heroja proglašen je 9. maja 1945. godine.


Branislav Stanojević

branislav-stanojeviRodjen je 9. avgusta 1893. godine u Ivanjici. Lekar, specijalista interne medicine, redovni profesor Medicinskog fakulteta u Beogradu. Maturirao u Beogradu. Medicinske studije započeo u Hajdelbergu 1914. godine, prekinuo ih zbog Prvog svetskog rata, a završio ih u Pragu 1922. Internu medicinu specijalizirao u Pragu 1925. godine. Od 1945. do 1964. godine bio je upravnik Interne klinike u Beogradu. Biran je za dekana medicinskog fakulteta u Beogradu, 1953. i 1954. godine i za šefa Katedre interne medicine od 1957. do odlaska u penziju 1964. godine. Potpredsednik "Srpskog lekarskog društva" postao je 1940. godine.
Osnivač je reumatološke sekcije SLD 1949. njen prvi predsednik i aktivni učesnik u osnivanju Udruženja reumatologa Jugoslavije, takodje 1949. godine. Od 1964. bio je i doživotni počasni predsednik ovog udruženja. 
Otvorio je prvu reumatološku ambulantu u Srbiji, pri Prvoj internoj klinici u Beogradu i sa svojim saradnicima uvodi u to vreme, savremenu dijagnostiku i terapiju reumatskih bolesti, posebno reumatoidnog artritisa. 
Gotovo 40 godina je neumorno radio na razvoju reumatologije, kao organizator, naučnik i učitelj.  Dve trećine njegovih publikacija odnosi se na probleme iz reumatologije.  Pored velikog broja naučnih i stručnih radova iz oblasti reumatologije, Stanojević je objavio i jednu monografiju "Hronični reumatizam i reumatična oboljenja" 1951. i jedan udžbenik "Bolesti lokomotornog aparata, reumatičke bolesti i osteopatije" 1958. godine.
Za svoj veliki i vrlo uspešan rad, doživeo je mnogobrojna i različita priznanja. Bio je nosilac više domaćih i inostranih odlikovanja. Biran je u mnoge domaće i inostrane forume reumatologa, kao i za počasnog člana više evropskih udruženja reumatologa. Umro je u Beogradu 23. marta 1967. godine.



Vojislav Novičić

vojislav-novicicRodjen je u Ivanjici 4. maja 1886. godine. Bio je vazduhoplovni podnarednik - pilot, šesti je srpski školovani pilot. Završio je francusku pilotsku školu "Farman" u septembru 1912. godine. Osnovnu školu završio je u Kragujevcu, a posle trećeg razreda gimnazije prešao je na zanat. U podoficirsku školu stupio je 1904. a posle završetka 1906. godine, rasporedjen je na službu u artiljeriju, garnizon Niš. Izabran je u prvu klasu naših pilota 1912. godine. 
Posle povratka u Srbiju iz Francuske bio je pilot u Aeroplanskoj eskadri. Prilikom jednog sletanja na aerodrom Trupalsko polje, doživeo je nesreću. Avion je uništen a Novičić je zadobio teške povrede. Ponovo je počeo da leti tek početkom Prvog svetskog rata. Leteo je kao izvidjač zajedno sa Živojinom Stankovićem. Sa Aeroplanskom eskadrom odstupio je do Krfa, a zatim je bio upućen na Solunski front. Tamo je 1916. godine preveden u artiljeriju. Oboleo je od malarije i umro 9. marta 1917. godine u Bizerti. 




Dr Nedeljko Parezanović

dr-nedeljko-parezanovicRodjen je u Ivanjici 25. avgista 1932. godine. snovnu školu završio je u Ivanjici a srednju i studije u Beogradu. Diplomirao je na Prirodnomatematičkom fakultetu 1957. a na istom i odbranio doktorske teze 1961. godine. Po diplomiranju prelazi na Vojnotehnički institut gde je radio na poslovima konstrukcije nomograma i primene analognih računara. 1959. prelazi u Institut za nuklearne nauke u Vinči, u laboratoriju za Primenjenu matematiku. Tada počinje svoj istraživački rad na poslovima postavke i analize matematičkih modela. Prelaskom u Institut "Mihailo Pupin" 1961. počinje rad na projektovanju digitalnih elektronskih računara i razvoju sistemskog i aplikativnog softvera. radio je na razvoju više domaćih računara i računara "Kosmos" u saradnji sa naučnicima iz Moskve. 
U oblasti projektovanja digitalnih elektronskih računara posebnu pažnju zaslužuju Idejni projekat CER-11 i Stoni elektronski kalkulator CER-30 radjeni u Pupinu. CER-11 je više godina uspešno korišćen u JNA. Radio je i projekat za proizvodnju veće serije kalkulatora TRS 501 i TRS 511. 
Rad u nastavi počeo je 1967. kao vanredni profesor na Elwektonskom fakultetu u Nišu. Od 1969. je rukovodilac Računskog centra Matematičkog instituta u Beogradu. Od osnivanja Katedre za računarstvo, njen je šef i tu ostaje do penzije 1997. godine. 
Održao me mnoga predavanja u zemlji i svetu, pokrenuo časopis "Računarstvo u nauci i obrazovanju" i bio glavni urednik. Objavio je više stručnih i naučnih radova u časopisima i zbornicima. Autor je više univerzitetskih i srednjoškolskih knjiga kao što je Programski jezik Fortran IV. Dobitnik je više plaketa i priznanja. Član je Naučnog društva Srbije i profesor u penziji. 

Djordje Milosavljević

djordje-milosavljevicRodjen je u Ivanjici 1969. godine. Diplomirao je dramaturgiju na fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu. Scenarista je deset celovečernjih filmova, reditelj tri igrana ostvarenja, pisac više pozorišnih drama, scenarista više strip-albuma za domaće i strane izdavače. 
Dobitnik je nacionalne nagrade za najbolji scenario za filmove "Točkovi", "Nebeska udica" i "Apsolutnih sto", YU FIPRESCI za najbolji film 1999 i Gran prix na Internacionalnom filmskom festivalu u Sočiju 1999 za film "Točkovi", Finland Award na festivalu u Kotbusu 2001. i Prix FIPRESCI na festivalu u Troji 2001. za film "Mehanizam".
Negova pozorišna drama "Gola Vera" najčitanija je srpska drama na internetu, drama "Parče noći" izvedena je na Sterijinom pozorju 1999, dok je "Porfirogeneza" nagradjena kao najbolja na Joakim-festu 2004. godine. Dobio je nacionalnu nagradu za najbolji strip-album "Kalokagarti" 1996.

Istoriski podatci

Uvećanje slova:

Prvi pomen imena našeg grada, seže u daleku 1505. godinu. Zapis se nalazi u knjizi zaduženja, koja se čuva u Dubrovačkom arhivu u Hrvatskoj. Zabeleženo je da je kramar "Filip od Ivanjice" imao dužničke obaveze prema trgovcu Gabrijelu Crijeviću.  Ivanjica je za varošicu proglašena 16. juna 1866 godine ukazom kneza Mihaila Obrenovića.

 

Moravički kraj u davnoj prošlosti


Moravički kraj bio je naseljen još u davnoj prošlosti. Pronadjeni su razni predmeti iz tog davnog doba, izradjeni od kamena. Ljudi u to vreme nisu znali za metale, već su svoje alate i oružje izradjivali od kamena. U selu Kosovici nadjena je kamena sekira iz tog doba. U Gornjem Radaljevu nadjen je nož sa dva sečiva, od kremena. Nož se nalazi u Prilikama. Iz “bakarnog” doba  nadjen je jedan bakarni vrh od koplja u selu Crnjevu. Takodje je nadjen jedan bronzani mač i bronzana sekira u selu Raščići, bronzano koplje u Kušićima, ispod Javora. 

Starosedeoci u Moravičkom kraju


Prvi narodi, koji su naseljavali ovaj kraj, a za koje istorija zna, bili su Dardanci. Njih su odavde potisli na jug Tračani. Tračane su potisli Iliri, koji su u ovim krajevima živeli dugo vremena u dobro organizovanoj državi. Nadjena su i neka njihova naselja, izmedju ostalih jedno veće u dnu Priličkog polja, u selu Donje Radaljevo. 

Ilire su pokorili Rimljani i dugo vladali ovim krajem. U našem kraju ima dosta ostataka iz doba rimske vladavine. Veruje se da su Rimljani počeli da koriste crveni peščar na prostoru od Čemernice do Javora kao gvozdenu rudu. 
U Jovančića potoku, kod Bukovice, nadjen je jedan mermerni spomenik nekog rimskog, opštinskog starešine. Spomenik se sada nalazi u Beogradu na čuvanju. Smatra se da imena - Loret (brdo), Negrišori (selo), Betulica (Brezova) selo i dr. vode poreklo iz rimskog doba. 

Postoji i jedna zbirka kovanog novca, od 30 komada iz III i IV veka, nadjena i prikupljena u ovom kraju. U toj zbirci nalazi se i jedan srebrnjak od 32 grama. 
Vizantinci (Grci) u ovim krajevima, živeli su samo po gradovima. Izvan gradova živeli su pokoreni drugi narodi. U mnogim našim selima postoje stara groblja, koja naš narod pogrešno naziva "Grcka groblja". To su groblja nasih predaka, raznih srpskih plemena. 

Doseljavanje Slovena u moravicki kraj


Stari Sloveni doselili su se u naš kraj krajem VI i početkom VII veka. Oni su bili vredni, radni, dobroćudni i miroljubivi. Bavili su se stočarstvom, zemljoradnjom, pčelarstvom i lovom. 
Ona slovenska plemena koja su se naselila oko Moravice, Studenice i Uvca bila su medjusobno srodna. Imala su zajedničko plemensko- rodovsko društveno uredjenje. Plemenom je upravljao Čelnik. Više srodnih plemena udruživalo se u župu, kojom je upravljao Župan. Više župana udruživalo se i biralo najhrabrijeg i najpametnijeg župana za kneza - Velikog župana. 



Osnivanje prvih država


Iako su bili miroljubivi, naši preci voleli su da budu slobodni. Medjutim, posle njihovog naseljavanja u ove krajeve, na njih su često napadali Madjari, Bugari, Vizantinci i drugi narodi. Da bi se zaštitila od njihovih napada i da bi bila slobodna, plemena naseljena u Moravičkom kraju udružila su se i prva osnovala svoju državicu pod upravom kneza. To se dogodilo jos u početku VIII veka.

Sedišta knezova bila su u ovom kraju oko reke Moravice i Studenice do Lima. Kao sedište tih knezova pominju se ova mesta u vizantijskim i rimskim zapisima: "Megiretus"- što neki tumače kao Medjurečje, grad Destnik, nazvan po knezu Desti, a nalazio se ispod Golije. Posebno se pominje grad Dresnik ili Dreznik, opet u ovom kraju. 

Gde su sve bila sedišta srpskih župana - knezova u to vreme nije poznato, no da su bila oko gornjih tokova Studenice i Moravice, to je potpuno pouzdano. 
Od svih ovih knezova najviše je ostalo zapisa o knezu Časlavu Klonimiroviću, koji je osvojio vizantijski grad Ras, jugoistočno od Golije i u njega preneo svoje sedište. 
Pored Časlava, Vizantinci mnogo pominju i kneza Vukana iz stare srpske kneževske dinastije. On je vladao od 965 - 999. godine. Ratovao je neprekidno sa vizantijskim carem Vasilijem. Proširio je svoju državu sve do Lipljana na Kosovu. Vukan je premestio svoje sedište iz Rasa ponovo na južnu stranu Golije.

Portal Opstine Ivanjica. Sva prava zadrzana. www.ivanjica.gov.rs
Klikni za čitanje selektovanog teksta! Omogućila Opština Ivanjica